Türk Sinemasında Yılmaz Güney Realitesi

Liste Manşet

feyza yeşilyılmaz

Yılmaz Güney, Türk sinemasının Çirkin Kral’ı, toplumsal gerçekçi filmlere farklı bir soluk getiren Umut’tan, Sürü ‘ye, Duvar’dan Yol’a kadar birçok filmde imzası olan bir yönetmendir. 47 yıllık sanat hayatını hep yenilik ve üretkenlik katarak geliştirmiştir. Güney’i oyuncu, senarist ve yönetmen yardımcısı rollerinde de aktif olarak görürüz. Türk Sineması’nda alışılagelmiş kalıpları filmleriyle yıkmayı başardı. Bizi toplumsal sorunlara götüren, insanlığın dramını merkeze alan filmlere imza attı. Şimdi bu sinemadaki farklılığını filmleriyle anlatma zamanı…

 

  1. Umut (1970)

 

Bu film, Yılmaz Güney’e Adana Film Festivalinde başta En İyi Yönetmen olmak üzere farklı sinema kategorilerinde birçok ödül kazandırmıştır. Bu filmin alt metninde verilmek istenen mesajda aslında yoksulluğun propagandası yapılmaz. Filmde kötü sona ve talihsizliğe, yoksulluğa itilmiş insanların umutsuzluğuna, insanların çaresizlikten doğa üstü güçlere yönelmelerini ve bu kısır döngü içerisinde umutlarını yitirmelerini anlatır. Bu filmin Türk sinemasında dönüm noktası niteliğinde olmasının nedeni sinemanın asıl işlevi insanları eğlendirmek olduğu gösteriliyordu.1960 ve 1970’li yıllar arasındaki filmlerin çoğunda bunu görüyoruz. Yapılan bazı gerçekçi filmlerde oldu ama onlar hep farklı sonuçlara bağlantı. Umut, insanları felsefik olarak düşündüren, toplumsal sorunlara kayıtsız kalmamayı öğreten bir film olduğu için hep önemlidir.

_____

  1. Umutsuzlar (1971)

 

Dert oldu şimdi başıma derman sandığım, bir afet oldu canıma canan sandığım…

 

Umutsuzlar, Yılmaz Güney sinemasında gerek konu gerekse mizansen olarak farklı bir yere sahiptir. Bu film tür olarak gangster filmidir. Ancak diğer gangster filmlerindeki klişeliklere yer yoktur. Film mafya babası Fırat ile balerin Çiğdem’in aşkını anlatır. Basit ama çok derin bir senaryo diline sahiptir. Fırat bize çok farklı bir mafya babası portresi çizer. Güney, oyunculuğunu görürüz. Güney, Fırat’ın sessiz bakışlarının altında yatan derin çığlıklarını, yüzündeki bin bir kederi çok iyi yansıtmıştır. Burada yakın çekim planları hakimdi. Oyuncuların duygu dünyası yüz ifadesi ile yoğun bir şekilde verilmişti. Film görüntü olarak renkli bir mizansene sahiptir. Burada Çiğdem ile Fırat’ın karanlık dünyasına bir tezatlık sunar. Filmi izlerken en akılda kalan şeylerden biri de filmin müziğidir. Müzik ajitasyon olarak sunulmaz. Fırat ve Çiğdem’in duygusal yoğunluğunu yansıtma da kullanılır. Ve her aşk gibi bu filmde acı bir son ile biter.

_______

  1. Arkadaş (1974)

 

Yılmaz Güney’in köylü/kentli, patron/işçi sınıfındaki farklı yerlerden gelen insanların farklı bakış açısı ve yaşantı şekillerini yansıttığı bir filmidir. Azemi eski arkadaşı Cemil’in paraya, lükse olan düşkünlüğü ve eski değer yargılarına karşı uzaklaşması çok şaşırtır. Bu kopuk ilişkiler ve bakış açılarındaki farklılık yoğun diyalog sahneleri ile anlatılır. Toplumsal değerlerde ki yozlaşmalar, çarpık ve seviyesiz insan ilişkilerine zıt bir başka ilişki Cemil’in baldızı ve Azem arasında gelişir. Bütün masumiyeti ile gösterilir. Ve filmle adeta özdeşleşen Arkadaş şarkısı da hafızalarımızda kalıcı bir yer edinir.

________ 

  1. Sürü (1979)

 

Yılmaz Güney’in bir diğer önemli filmi ise 1979 yapımı Sürü ‘dür. Sürü ‘de anlatılmak istenen bir köyden Ankara’ya götürülen koyun sürüsünün hikayesi değildir. Aslında; bu sürü içerisinde insan ilişkilerini anlatır. Filmin teması kapitalist dünyada hem insan ilişkilerinde hem de yaşantı tarzında olan değişimler ve çatışmalardır. Bir aşiretin ikiye bölünmüşlüğünü, yaşlı inatçı geleneklere bağlı baba ile, sevdiği kadınla babası arasında kalan bir oğulun hikayesini anlatır. Aşiret, büyükşehri umut kapısı olarak görür. Filmin anlatım dili yalındır. Yalnız filme eleştiri getireceğim tek nokta, Şivan’ın evlerinde kaldığı arkadaşının oğlunu propaganda amaçlı posterleri gösterip toplantıya katılacağız demesidir. Burada çok göze çarptırılmaya çalışılmış halbuki buna gerek yok. Zaten film feodalite ile kapitalizm çatışmasını başından beri yansıtıyordu. Sinema da açık göstermektense imge ile ima etmek daha değerlidir. Onun dışında oyunculuk ve anlatımıyla Yılmaz Güney unutulmazlarındandır.

_______

 

  1. Yol (1982)

 

Çünkü kavganın göbeğidir benim yerim…

Yılmaz Güney’in   toplumsal gerçekçi filmlerindeki olgunluk çağı ürünü olan filmi Yol’ dur. Güney’e bu filmi, 1982 Cannes Film Festivali’nde ödül getirmiştir. Yılmaz Güney filmlerinde insanlardansa olaylara hep vurgu yapılır. İnsan hayatları çevresinde çoğu toplumsal değerlere eleştiride bulunulur. Yol filminde de bunu görüyoruz. Beş cezaevi arkadaşının üzerinden farklı farklı kaybolan insani değerleri hatırlatmıştır. Kendi değerlerimizde ki bozuklukları 5 arkadaş üzerinden anlatır. Kan davası, töre gibi bir çok konuyu gözler önüne bazen şiddetini de kaçırsa da iyi bir şekilde yansıtır. Bu film, birçok sinemacıyı etkilemiştir.

_______

  1. Duvar (1983)

 

Kaldı bu silinmez yaşamak suçu üzerimde…

 

Bu filmde, Yılmaz Güney’in kült oyuncusu Tuncel Kurtiz’i görürüz. Duvar, Yılmaz Güney’in son filmidir. Bir hapishanede gardiyanlar ve mahkumlar arasında geçen olayları anlatır. Gardiyan koyu renk giyinir. Resmi üniformasının altından devlet resmiyetini temsil eder. Hapishanede ki çocuklar ise, filmin başlarında daha renkli gösterilir. Hapishane hayatı statükocu idare olarak yansıtılmıştır. Gardiyanlar genelde demir parmaklık motiflerinden gösterilmiştir. Soğukluğu, insanlardan yalıtılmışlığı anlatır. Şiddetin bütün çıplaklığıyla gösterildiği çoğu sahne görürüz. Koğuşta isyan çıkar. İsyandan sonra başka cezaevine çocuklar nakil edilir. Burada genel bir çekim açısı kullanılır. Hapishaneye gittikleri yol sisli, tekinsiz ve ıssız bir yoldur. Bir başka tekinsiz ve ürpertici mekana geçeceklerinin işareti verilir.

 ______

yılmaz-banner

 

 

 

Yorumlar

 

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up