Bizimle İletişime Geçin

Uncategorized @tr

Sanatı Yüklenmek (I)

Yayınlandı

tarihinde


Abdurrahman Badeci / Sanatı Yüklenmek

 
GİRİZGÂH:

SANATI YÜKLENMEK (I)

 

“Aslında düşünen insan ne aradığını biliyor veya hissediyor.

Önemli olan aradığı şey ile arasında

bulunan engelleri kaldırmaktır.

Aydınların görevi budur.

Aydınlar hakikatle insan zihni arasındaki engelleri kaldıracaklarına

 bu engelli perdeleri daha da karartıp kalınlaştırırlarsa,

insanların doğruyu bulması çok zorlaşır.”

Mustafa Kara

 

“İnsanların büyük çoğunluğu yüzmeyi öğrenmeden yüzmek istemez… Novalis! ne anlamlı söz değil mi? Yüzmek istememeleri doğal, çünkü karada yaşamak için yaratılmışlar, suda değil. Ve düşünmek istememeleri de doğal, çünkü yaşamak için yaratılmışlar, düşünmek için değil! Evet kim düşünürse, kim düşünmeyi kendisi için temel uğraş yaparsa, bunda ileri bir noktaya ulaşabilir ne var ki, karayla suyu değiş tokuş etmiştir böyle biri ve bir gün gelir suda boğulur…”

Herman Hesse’nin “Bozkırkurdu” kitabında geçen bu cümle üzerinden insanın düşünme ile ilgili meşguliyetinin ne âlemde olduğunu incelersek günümüz insanının suda boğulmaktansa karayı çoktan tercih ettiğini görüyoruz.
Hesse’nin bu cümlesinin bana tuhaf gelen tek tarafı düşünme ile hayatı birbirinden tamamen bağımsızmış gibi görmesi. Oysa düşünme tamamen hayatın içinden, hayat…

Düşünmenin aslında hayatın temel meşgalesi olması gerekirken hayatın dışında tutup, onu yadırgamak düşünmekten doğacak olan düşüncenin kısırlaşmasına yol açıyor. Bu açıdan bakıldığında insanlığın düşünme sorumluluğunu üzerinden tamamen silktiği bariz ortada. Bu mükellefiyeti almamalarının nedenleri arasında; zamanın tadını çıkar, an’ı yaşa, insanlar zaten günlük sorunları üzerinde yeterince düşünüyorlar gibi yorumlar ve bunlara ek olarak geleneklerle hareket edilemez artık, her insanın illa ki bir fikri vardır (buda bence’li cümleler kurmaktan öte değil)  gibi sıradan kalıp cümleler var. Bu cümleler kulağa hoş geldiği sürece sorumluluk bilincinin farkına varmak güçleşecektir.

 

***

Düşünce Hürriyeti ( düşüncenin sınırları)

“Düşünce Hürriyeti” son yıllarda popülaritesi çıkışta olan, çoğu kesimlerce mutlak doğru kabul edilen bir tabir oldu. Tersini savunanların “gerici-yobaz” diye tanımlandığı bile oldu. Oysa düşüncenin hür olduğu bir yerde mutlak bir doğrunun varlığından söz edilemez, mutlak doğrunun olmadığı yerde de her fikir çıkmaza düşer. Zıt terimler birbirine karışır. Doğru -yanlış deyimi ortadan kalkar. Öyle ki “sınırsız” kelimesinin anılması dahi insanlarda bir tüketim hırsı uyandırıyor. Sınırsızın olduğu yerde de her şey salt tüketim malzemesi olarak kalıyor. Sınırın olmadığı her düşüncenin rahatlıkla söylenebildiği tartışmanın olmadığı bir ortamda düşünce zenginliğinden söz edilemez. Düşüncenin yerini kalıplar alır. Her düşüncenin özgür olduğu bir yerde kendi otoritesini kimse kuramaz. Her birey kendine bir otorite kurma çabasına girer ve bunun sonucunda ortaya: KAOS

Demek istediğim; düşüncenin sınırları olmalı ama ondan önce sınırları belirleyecek mutlak bir doğru…

Mutlak kabul ettiğiniz (her şeyi ona nispeten değerlendirebileceğiniz) bir doğrunuz olmazsa elde bir metot olmaz, metodun olmadığı bir yerde de fikirden bahsedilemez. Rotasız gemiler misali nereye gittiğini bilmeyen bir nesil, bu nesli idare etmeye çalışan ondan önceki nesil. İnsan ister istemez düşünüyor: Peki bundan sonra ki nesil? Ve hali?

 

Sorunlar ne kadar fazla görünse de temelde yatan sorun şu “ne/niçin yaptığını bilememek”. Bu sorununun çözümü ise “bütünü bilmeden parçaya hâkim olamazsın” gerçeği. Demem o ki bir bir elin tırnağına mikroskop tutup onu başkasına gösterip (bütünü göstermeden) bu ne derseniz kişi çoğu doğru olmayan binlerce ihtimal sıralayacaktır. Önce bütünü görmeli daha sonra bütüne nispetle parçaları birleştirmeli. Sanat işte tam bu noktada çıkıyor karşımıza, önce sanatın gerekliliği, niçinlliği, nedenliği, bilinip sonra nasıllığıyla ilgilenmeli. İşte o zaman elde bir metot bulunur metot olunca da kendince parçalardan hareket edebilir. İslam dilinde sanat, İslam dilinde şiir, İslam dilinde edebiyat, İslam dilinde sinema vs. bir sürü soru. Bu soruları sormayı bildikten ve işi mutlak bir doğruya nispeten yaptıktan sonra cevaptan korkulmamalı.

Son dönemlerde düşünmeyi kendine temel uğraş edinen ve bu yönde gerçekten söz sahibi olabilecek kaç insan gösterilebilir. Geçmiş nesilden kalanlar da dünyadan göçtüğünde, onların miras bıraktığına kim sahip çıkacak? Suyu karaya tercih etme cesaret ve bu cesareti haklı çıkartacak ilim ister bir kere. Bir yandan kara parçası; bastığın yerden emin, gittiğin yerden emin, sözde lâmüşkil bir hayat. Fikriyattan bağımsız bir dünya… Diğer yandan…

 

***

Bu kadar sorun üst üste sıralanınca insan bunun sonu nereye varacak diye düşünüyor. Bu soru da sorunun başka bir parçası. Dünya parçası üzerinde sonlar dahi unutturuldu bizlere. İnsan sonunu unuttuktan sonra hep bir başlangıç içerisinde olduğunu sandı. Sonunu hatırlamaktan yoksun bir şekilde, pervasız hayatını yaşamaya devam etti. Sorun çağının (sorunlarını) dillendirip tüm bu suçları birine veyahut birilerine atmak niyetinde değiliz elbet; fakat yazının içerisinde kullanılan (eylemlerin) beraberinde bir fail getirdiği de muhakkak. Lakin fail ile müşahhas bir kişiliği de kastetmediğimizi belirtmemiz gerek…

***
Günümüz toplumu ne kadar sınıflara ayrılmış gibi görünse de aslında tümü orta sınıf bir insan topluluğundan ibaret. Çünkü orta sınıftan bir insan kendi (ben)inden kuşkusuz yeterince gelişmeyip güdük kalmış bu (ben) den değer bir şey yoktur. Dolayısıyla yoğunluk pahasına kendisini ayakta tutar, güven içinde yaşar… Bu yüzden yaratılış bakımından orta sınıfa mensup biri güçsüz bir yaşam dürtüsüyle donatılmıştır, korkaktır, kendisini elden çıkarmaktan çekinir, kolay yönetilecek biridir. Dolayısıyla güç yerine çoğunluğu, şiddet yerine yasayı, sorumluluk yerine oylamayı seçmiştir. Bu sebeple sorumluluk ona çok ağır bir yük olmuştur. Düşünmek bir sorumluluk gerektirdiğinden bu yükü yüklenmekte orta sınıf insanın harcı değildir.

Demek istediğim sanatın her alanında bir sorumluluk bilinci oluşmazsa, sanat şu anda olduğu gibi ona sahip çıkanın tarafında olup muhalif görüşte bulunanlara doğrultulan bir silah görevi üstlenecektir. Savaşların eksik olmadığı bir dünyada sanat her taşı delecek gönüllerin körelmesine, vicdanların çürümesine, sonra yok olmasına sebebiyet verecek bir silah olacaktır. Düzeni kendi lehine çevirmenin en zor tarafı da sorumluluk bilincine varmak. Çünkü sorumluluk alanın üzerinde bir mükellefiyet başlar. Mükellefiyette sonuca bir yol açar…

 

Her Şeyden Öte…(Tüm Bunlardan Sonra İstediğine Ulaşamamak)

Herman Hesse’nin “Bozkırkurdu” kitabından konuyla ilgili olarak alıntıladığım sözlerden biri de şu “uğraşıp didinmelerinin başarısız kalacağını bilmekle yaşamın sığ ve aptalca nitelik kazanmaz… İyi bir şey, ideal bir şey, uğruna savaşıp amacına ulaşacağına inanman hayatını daha çok sığlaştırır Haryy. İdealler ulaşılmak için mi vardır?…bizler, biz insanlar ölümü yok etmek için mi yaşarız?… Hayır, yaşamamızın nedeni ölümden korkmamız, sonra da onu yine sevmemizdir özellikle ölümün varlığından dolayı elimizdeki birazcık yaşam bazen kısa bir süre işte öylesine güzel ışıldayıp durur”

İnsan sorumluluk bilincini aldıktan sonra fıtratı gereği üstlendiği sorumluluğu bir sonuca vardırmak için çabalar. Oysaki inanan insan için sonuçtan çok yüklendiği meselenin ehemmiyeti vardır. Bu ehemmiyeti taşıyabilmek insanı söz sahibi yapar.

Tüketim çılgınlığı içerisinde yok olan maddi-manevi birikimin yerini, kolay anlaşılabilir, kolay yutulabilir, düşünce gerektirmeyen kelimeler, ne idüğü belirsiz tanımlamalar, nispetinin ne olduğunu, nerden hareketle neye vardığını bilmeyen sözde düşünceler almış başını gidiyor. Ama unutulmamalıdır ki;

Kendi öz değerlerimizden uzak yaşadığımız (an)dan itibaren zaten sağlam bir dayanağı olan fikir ölçümüzü kaybettik. Oysa bilinmelidir ki ayrılmak terk etmek demek. Terk etmek de unutmaya gebedir. Terk edilen şey zamanın insafına bırakılır zaman ise kendi arkasına. Özlemek ise hatırlamaktır; hatırlamak kavuşmadır; ayrılmak değil, birleşmedir. Hatırlamak yani kendini hatırlamak, kendinle kalmak, kendini bulmak, kendine dönmek ve kendinde olmaktır. Kendi köklerimize dönme fikri zuhur eder ve insanlara bu farkındalık verilebilirse sanırım kimse sonunu bile bile bu suyun içinde yüzmekten çekinmeyecek.

Sinefesto da bir muhabbet ortamı oluşturmak gerek. Öyle bildik sözler etmek koca koca laflar edip müellifi biziz diye geçinmekten çok, karşılıklı bir (ol)uş gayretiyle yapılmalı bu. Gerekirse tartışmalı, kavga etmeli. Bir kaç ay önce Ayşe Şasa’nın “Delilik ülkesinden notlar” kitabını okurken şöyle bir yere rastlamıştım. ”bir Allah dostu diyor ki, “sohbet muhabbet olmadan, meşveret (birinin düşüncesini sorma)olmadan hayır oluşmaz. İcabında, karşılıklı aşkla, muhabbetle tartışmayı, aşkla, muhabbetle kavga etmeyi öğrenmedikçe hayır oluşmaz. Bizim uzun zamandır çekmekte olduğumuz eksiklik işte bu aşkla şevkle meşveret ortamıdır…”

Kim ki Payelene…

Sözün özü;(Çok Dışında Sayıldığımız Sanat)

Bilgi bombardımanına tutulduğumuz şu zamanlarda müspet camianın bu kadar dışında tutulduğu sanat bize bu kadar yakınken dışlamak, kendimizden uzak tutup tabiri caizse iğneyi kendimize batırmamak niye? Ama her şeyden evvel şu bilinmeli ki bu kavga ile gürültüyle olacak şey değil. İşin başlayacağı ve biteceği olayı metoduna uydurarak, yani bir şeyi niçin yaptığını bilmekle yapılabilecek bir şey. Bir şeyi niçin yaptığını bilmeden insan o şeyi nasıl yapacağını bilir mi? Yani olayın dönüp dolaştığı yer “düşün” ile alakalı.

Üç temel soru; neden-nasıl ve niçin? Bunlar üzerine düşünmek bile bir başlangıç sayılabilir. Sinefesto da bulunduğumuz süre içerisinde filmler üzerinden değerlendirmeler yaparak bunu bir nebze de olsa sağlamaya çalışırsak ne mutlu…

“Sinefesto da bir muhabbet ortamı oluşturmak gerek” demiştik bu ortamın oluşmasına vesile olan/olacak Muhammed Uyar’a ve tüm arkadaşlara teşekkür ediyorum.

Bir ortamın oluşması duasıyla…

 

Abdurrahman BADECİ

abdurrahman.badeci@sinefesto.com

 

*Herman Hesse-Bozkırkurdu

*Şaban teoman duralı-Sorun Çağının anatomisi

*Dücane Cundioğlu-Cenab-ı Aşk

*Ayşe Şasa-Delilik Ülkesinden Notlar

 Abdurrahman Badeci
abdurrahman.badeci@sinefesto.com 

 

Abdurrahman Badeci’nin “Bab’aziz Üzerine” adlı yazısını okumak için tıklayın

Okumaya Devam Et
Sponsorlu İçerik
Yorum

2 Comments

  1. turan

    11 Ağustos 2011 at 14:39

    öncelikle yazınız unutulmuş birşeyi yani “mükellefiyeti” ve ağzından çıkan herşeyin hesabını verme şuurunun sanatçının vazifesi oluşunu hatırlatıyor olmasından dolayı, takdire şayan… bu yazının size yükledikleri ise şu sorularda aranmalı:
    1) sanat ve sanatçı nedir?
    2) sanat ve sanatçının ne olduğu meselesi göreceli bir meselemidir?
    3) sanat ve sanatçının ne olduğu meselesi ortaya konduktan sonra yüklenmesi gereken mükellefiyet?

  2. bade

    03 Kasım 2012 at 08:18

    ”Özlemek ise hatırlamaktır; hatırlamak kavuşmadır; ayrılmak değil, birleşmedir.” kaleminize sağlık..
    yazmaya devam..

Cevap Yaz

Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Günün Haberi

93. Oscar Ödül Töreni Tren Garında Düzenlenecek

Tören 25 Nisan’da!

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

93. Oscar Ödül Töreni Tren Garında Düzenlenecek

Adayları geçtiğimiz gün belli olan 93. Oscar Ödülleri’nin merakla beklenen ödül töreni tren garında düzenlenecek.

Geçtiğimiz haftalarda seyirci katılımıyla düzenleneceği açıklanan 93. Oscar Ödül Töreni‘nin bir kısmı tren garında gerçekleşecek. 25 Nisan tarihinde düzenlenmesi planlanan töreninin, COVID-19 önlemleri kapsamında bu karara varıldığı da yapılan açıklamalar arasında.

Törenin geleneksel olarak yapıldığı Dolby Tiyatrosu‘nun yanında Los Angeles şehir merkezindeki geniş tren garında (Union İstasyonu) düzenleneceği, Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi Başkanı David Rubin tarafından e-posta ile açıkladı.

Salgın hastalıktan korunmak için geniş boşlukları ve mekanları mercek altına alan akademi, seyirci katılımı ile gerçekleşecek olan törenin detayları hakkında henüz açıklamada bulunmadı.

Okumaya Devam Et

Film

Emma Corrin’in Yeni Projesi Belli Oldu

Laure de Clermont-Tonnerre yönetecek.

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

Emma Corrin'in Yeni Projesi Belli Oldu

The Crown’ın 4. sezonunda hayat verdiği Prenses Diana rolüyle parlayan Emma Corrin’in gelecek projesi belli oldu.

Son zamanların dikkat çeken oyuncularından Emma Corrin‘in yeni projesi belli oldu. Konuşulan isim, D. H. Lawrence tarafından 1928 yılında yayınlanan Lady Chatterley’s Lover kitabının film uyarlamasında başrolü üstlenecek. Pennyworth dizisi ile güzel bir çıkış yakalayan Emma Corrin, Netflix’in çok sevilen ödüllü dizisi The Crown’ın 4. sezonunda hayat verdiği Prenses Diana rolüyle parladı.

Daha önce bir kere sinemaya, bir kez de diziye uyarlanan kitabın yeni film uyarlamasını, Laure de Clermont-Tonnerre yönetecek. Filmin senaryosunu ise Life of Pi’nin senaristi David Magee kaleme alacak.

Detaylı bilgilerin henüz açıklanmadığı film, doğuştan varlıklı bir aileden gelen talihli Lady Chatterley adındaki genç bir kadının yaşadıklarına odaklanacak. Şimdiden meraklandıran film, evlendiği adama evlendikten sonra aşık olan Lady Chatterley’nin avcı bir adamla yaşadığı aşkı ekranlara taşıyacak.

Okumaya Devam Et

Liste

Amazon Prime’da Kaçırılmaması Gereken 10 Dizi

En iyiler!

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

Dünya genelinde 150 milyon abonesi olan, köklü stream platformu Amazon Prime’da kesin izlemeniz gereken 10 diziyi listeledik. İyi seyirler!

Community (2009–2015) IMDb 8,5

Diplomasının sahte olduğu ortaya çıkan Jeff Winger üniversiteye geri gönderilir ve burada en az kendisininki kadar şüpheli geçmişe sahip öğrenci ve öğretmenlerle tanışır. Lisans diploması iptal edilen avukat Jeff Winger, üniversiteye geri döner ve burada birkaç tuhaf tiple bir çalışma grubu kurar

Upload (2020– ) IMDb 8,0

Upload konusu, yakın geleceği ele alıyor. Dizide sanal gerçeklik hizmeti veren şirketin müşteri hizmetlerinde çalışan Nora ve arkadaşı Nathan’ın yaşadıklarını anlatılıyor.

Yakışıklı ve parti sever Nathan, kendi sürdüğü arabanın kaza yapması sonucu ağır yaralanır. Nathan’ın kız arkadaşı Nathan’ı ölümden sonra yaşamı deneyimlemek için Nora’nın çalıştığı sanal gerçeklik şirketindeki sanal gerçeklik dünyasının içine gönderir.

Counterpart (2017–2019) IMDb 8,1

Counterpant, çalıştığı şirkette paralel evrene açılan bir kapı olduğunu keşfeden bir adamın hikayesini konu ediyor. Howard Silk, Birleşmiş Milletler’e bağlı Berlin merkezli bir casusluk ajansında çalışmaktadır. Neredeyse 30 yıldır aynı şirkette çalışan Howard, tam olarak ne iş yaptığını bilmemektedir.

Fleabag (2016–2019) IMDb 8,7

Fleabag dizisinin temelini genç bir kadının insanlar ile olan ilişkilerini anlatması oluşturuyor. Takma isim olarak Fleabag adını kullanan genç bir kadının 30’lu yaşlarını sürdürürken hayatında gerçekleşen olayları aktaran bu dizi Londra’da geçmektedir.

Carnival Row (2019– ) IMDb  7,9

Carnival Row, Pact ve Burgue isimlerindeki iki ülkenin Peri Diyarı’nın hakimi olabilmek için verdiği savaş ile başlıyor. Savaşın kazananı Pact olduktan sonra da periler için zulümle dolu bir yönetime geçiliyor. Mitolojik canlıların insanlardan korktukları için temel özgürlükleri kısıtlanıyor

The Mentalist (2008–2015) IMDb 8,1

Kaliforniya Araştırma Büro’sunda (CBI), Lisbon’ın (Robin Tunney) önderliğinde ve gizemli cinayetleri çözmeye çalışan bir ekibe dahil olur ve kabiliyetini CBI’a verilen davaların sonuca ulaştırılması için kullanır. Fakat artık hayattaki tek amacı, karısı ve kızını öldüren Red John’dan intikamını alabilmektir.

 The Marvelous Mrs. Maisel (2017– ) IMDb 8,7

The Marvelous MrsMaisel 1960’lı yıllarda, New York City’de geçiyor. Şehrin lüks semtlerinden birinde eşi ve iki çocuğuyla birlikte yaşayan Miriam “Midge” Maisel hayatta istediği her şeye sahiptir. Ancak bir gün tesadüf eseri, hiç bilmediği bir yeteneğe sahip olduğunu keşfeder ve bu gelişme hayatını derinden sarsar.

The Americans (2013–2018) IMDb 8,4

The Americans; Soğuk Savaş döneminde 1980’li yılların başlarında, Ronald Reagan’ın ABD başkanlık koltuğuna geçmesinin hemen ardından; Washington, DC’de bir banliyöde çevreye iki Amerikalı görünümü veren ancak gerçekte iki KGB ajanı olan evli bir çiftin hikâyesini anlatıyor

Hannibal (2013–2015) IMDb 8,5

Dr. Hannibal Lecter’ın çaylak FBI ajanı Clarice Starling’in büyük hatası sonucu hücresinden kaçışının üzerinden yedi yıl geçmiştir. Dr. Lecter, bu kaçışının ardından Floransa’ya gidip yerleşmiş hayatın tadını çıkarmaktadır; fakat Clarice Starling hala Dr. Lecter ile yedi yıl önce en yüksek güvenlik önlemlerinin olduğu tehlikeli deliler koğuşunda yaptığı görüşmeyi unutmamıştır.

Dr. Lecter’ı unutmayan biri daha vardır: Mason Verger. Dr. Lecter’ın eski bir kurbanı olan Mason Verger onun elinden güçlükle kurtulmuştur. Verger domuz besiciliğiyle kendine bir imparatorluk yaratmıştır ve de Dr. Lecter’dan intikam alma duygusuyla yanıp tutuşmaktadır. Dr. Lecter yüzünden bir soluk makinesine bağlı yaşamak zorunda kalan Verger’in zenginliği sayesinde elinde çok geniş imkanlar vardır ve kendi kurduğu dünyada en ufak bir hareketi bile hissetmektedir. Mason Verger sonunda Dr. Lecter’ı nasıl tuzağa düşüreceğini bulur. Dr.Lecter’a onun için dünyanın en değerli ve en zarif yemini sunacaktır. Verger’in bu yemi Dr. Lecter’a sunmasında Clarice Starling’i kendinde bir saplantı haline getiren FBI başmüfettiş yardımcısı Paul Krendler da ona yardım edecektir.

Mozart in the Jungle (2014–2018) IMDb 8,2

Mozart in The Jungle’ın konusu New York Senfoni Orkestrası’nın emektar Şefi Thomas’ın yerine dönemin en başarılı, genç şefi Rodrigo’yu getirmesi üzerine şekilleniyor. … Bunların yanında New York Senfoni Orkestrası’nda yer almak için can atan obuacı Hailey’in hayatı dizide anlatılıyor.

Okumaya Devam Et
Sponsorlu İçerik

Popüler