Bizimle İletişime Geçin

Eleştiri

Orhan Gencebay Sineması

‘Git onunla konuş, biraz içine kapanık, genç ama Türkiye’nin en iyisi. Adı Orhan Gencebay.’

Yayınlandı

tarihinde

Rahmetli Lütfi Akad, sinema yolculuğunu anlattığı ve 2004 yılında piyasaya çıkan “Işıkla Karanlık Arasında” kitabında şunları kaydediyor:

“‘Bana iyi bir sazcı lazım’ diyorum, (Abdullah Bayşu) hiç duraksamadan bir adres veriyor: ‘İstiklal Caddesi’nde Tünel’e giderken sol kolda bir bina. Git onunla konuş, biraz içine kapanık, genç ama Türkiye’nin en iyisi. Adı Orhan Gencebay.’ (…) Çoğaltılmış senaryolardan birini alıyorum, Abdullah Bayşu’nun tarif ettiği yerde Orhan Gencebay’ı görmeye gidiyorum. (…) Uzunca boylu zayıf bir genç. Aydınlık geniş bir yüzü var. Üst dudağını örten özen gösterilmiş kumral bir bıyık, aynı özen aslan yelesi saçlar için de geçerli. Abdullah Bayşu’nun dediğinin tersine açık ve sıcak davranıyor. Anlattıklarımı, ondan istediklerimi ilgiyle dinliyor. Türkülerde ne yapmak istediğimi de anlatıyorum, senaryoda müzik ve türkü yerlerini göstererek işaret ettikten sonra sona bıraktığım konuya geliyorum korkarak: Koyunların tuz yalatılıp susuz bırakıldıkları sahnelere… Kızgın güneşe ve sıcağa… Ali ile Hatçe’nin de tuz yalayıp su içmediklerini anlatıyorum ve bu sahneler için soyut bir müzik istiyorum ve sazla böyle bir şey olmaz demesini bekliyorum. Bir süre yüzünde yarım kalmış bir gülümsemeyle düşünüyor, sonra başını sallıyor, gülüşü genişliyor. ‘Bugüne kadar kimsenin böyle bir şey istemiş olabileceğini sanmam’ diyor, ‘Ama madem istenmiş, ben bunu yaparım.’ Sazını alıyor, ayağını alçak bir iskemleye dayadıktan sonra, herkesin elinde görüp dinlediğim o ince zayıf sesli saz, onun elinde devleşip bir orkestra hacmine yükseliyor; bir bayrak açarcasına ya da bir meşale tutuşturur gibi, yedi mahalleden duyulan bir nara atarcasına kısa bir konser veriyor. Sazın böyle çalındığını bir daha hiçbir yerde duymadım.”

Bu tanışma, Akad’ın 1967 yapımı “Kızılırmak Karakoyun” filmi için.

“KIZILIRMAK KARAKOYUN”, GENCEBAY İÇİN DE MİLAT

Kızılırmak Karakoyun, sinemamızın mihenk taşlarından biri. Lütfi Bey’in filmografisinde müstesna bir durak olmasının yanı sıra, hem Yılmaz Güney’in ve hem de Orhan Gencebay’ın hayatında da dönüm noktası.

O zamana kadar hep “vurdulu kırdılı” filmlerde aktif rollerde yer alan Yılmaz Güney, Lütfi Bey’in gönderdiği senaryoyu okuyup pasif bir roldeki çoban Ali Haydar’ı görünce duraksıyor, “Ağabey, bunu sadece ‘bakmam’ için gönderdin, değil mi?” diyor. Lütfi Bey, gayet inançlı bir şekilde, kendisine bu rolü teklif ettiğini söyleyip Güney’i ikna ediyor. Nihayet, Yılmaz Güney’i “vurdulu kırdılı” filmlerden, Umut’a ve devamındaki filmlere ulaştıran yol açılıyor.

Kızılırmak Karakoyun’un hem müziklerini yapan, hem de bazı türkülerini seslendiren Orhan Gencebay ise, o dönem henüz kamuoyunun tanıdığı bir isim değildi. TRT radyosundaki çalışmalarına ilaveten, bazı sanatçıların eserlerinde müzik yönetmenliği de yapıyordu. Kızılırmak Karakoyun, Orhan Gencebay’ın hem müzikal kariyerine, hem de sinemadaki serüvenine yol veren bir yapım olarak ortaya çıktı.

“ERKSAN’IN EN İYİ FİLMİ”NDE GENCEBAY İMZASI

Aynı yıl yine Lütfi Akad’ın “Ana” filminde müzikleri yapan Gencebay, 1968’de ise bir başka büyük sinemacı, Metin Erksan’la biraraya geldi. Eleştirmenlerin çoğu tarafından (ben öyle düşünmüyorum) Metin Erksan’ın en iyi filmi olarak nitelendirilen Kuyu’da da müzikler Orhan Gencebay’a emanet edilecekti. Film müziği alanında Gencebay-Erksan birlikteliği, Erksan’ın sinemadaki son filmlerinden olan, başrolünde Emel Sayın’ın yer aldığı “Feride” filminde de tekrarlanacaktı.

1969 yılında ilk 45’liğini yapan Gencebay, 1971 yılında da ilk “Orhan Gencebay filmi”ne imza attı: Bir Teselli Ver.

Bu ilk “Orhan Gencebay filmi”nde yönetmen Lütfi Akad’dı. Böylelikle, pek az oyuncuya nasip olacak şekilde, Gencebay, en ehil bir elde ilk oyunculuk tecrübesini yaşamış oldu. Lütfi Akad’ın, Safa Önal’la birlikte senaryosunu yazdığı “Bir Teselli Ver”in film müzikleri de doğal olarak Orhan Gencebay’a emanet edilmişti.

YÜCEL ÇAKMAKLI’DAN “BEN DOĞARKEN ÖLMÜŞÜM”

1972’de “Sev Dedi Gözlerim” filminde rol alan Gencebay, 1973’e gelindiğinde, bir başka usta isimle teşrik-i mesai etti: Yücel Çakmaklı.

1973 yapımı “Ben Doğarken Ölmüşüm”, o zamana kadar “Birleşen Yollar” (1970), “Zehra” (1972) ve “Çile” (1972) filmlerini yaparak sektörü şoke eden rahmetli Yücel Ağabey’in filmografisindeki “sıradışı” yapımlardan biri olarak dikkat çekti. Bu filmde Orhan Gencebay’la başrolü oynayan Necla Nazır’la daha sonra (yine bir “sıradışı” iş olarak) 1974’te Garip Kuş’u yapan Yücel Ağabey, aynı yıl çektiği sinemadaki son ve en “radikal” işi Memleketim’de de, filmin büyük final sahnesinde Orhan Gencebay’la selamlaşmıştı.

 

“DENİZ GEZMİŞ PARKALI” ORHAN GENCEBAY

Yücel Çakmaklı gibi, sinemamıza yön veren bir başka isim olarak Yılmaz Güney’le yönetmen-oyuncu yahut yönetmen-müzisyen birlikteliği olmadı Orhan Gencebay’ın. Ancak, Yılmaz Güney ekolünü takip eden ve O’nun “silah arkadaşı” Şerif Gören’le birkaç filmde çalıştı. Bunlardan “Derdim Dünyadan Büyük” filminde, garibanın evini yıkmaya gelen dozerlerin karşısına “Deniz Gezmiş” parkasıyla çıkan Orhan Gencebay görülebilir.

“TOPLUMUN YAŞAYAN GÜNDELİK HAYATI”

Velhasıl, Orhan Gencebay, hem müzisyen kimliğiyle ve hem de oyuncu kimliğiyle, Lütfi Akad ve Metin Erksan gibi sinemamızı kuran yönetmenlerle çalışmış, Yücel Çakmaklı gibi sinemamızda çığır açan bir ustayla teşrik-i mesai etmiş, bir başka çığır olarak Yılmaz Güney ekolünde de kendisine yer bulmuş, sinemamızın kilit noktalarında, kilit yapımlarda, kilit isimlerle çalışmış gerçek bir sinemacı.

Gencebay’ın, farklı ekollerin farklı sinemacılarıyla biraraya gelebilmesini, dahası, kimisi için vazgeçilmez oluşunu, sinemabilimci üstadımız Kurtuluş Kayalı şöyle izah ediyor:

“Atıf Yılmaz, Halit Refiğ, ‘Orhan Gencebay’ filmi çekti, Yücel Çakmaklı ‘Orhan Gencebay filmi’ çekti; Lütfi Akad ‘Bir Teselli Ver’ ile ilk ‘Orhan Gencebay filmi’ni çekti… Bunun bu toplumla, bu toplumun yaşayan gündelik hayatıyla bir bağlantısı var çok net bir biçimde.”

Dönüp dolaşıp aynı yere geliyoruz yani: Bu topraklarda sinemanın anahtar kavramı “halkla irtibat.”

***

Sonsöz: Gezi olaylarının yaşandığı dönemde Sancaktar dergisinde şöyle yazmıştım:

“Yaklaşık 1,5 aydır ortalarda görünmeyen (ve iyi eden) Orhan Gencebay’dan: Her hasretin arkasında bir ümidin bin nazı var / Her adımda bir acının silinmeyen izleri var / Sabret gönlüm sabret sabret / Allah bizimledir, Allah bizle / Allah tek ümittir ümitsize / Hangi kitap yazmış insan köle diye? / Mutlaka çare var dertlerimize…”

twitter.com/fm_fatihmutlu

Okumaya Devam Et
Sponsorlu İçerik
Yorum Yapmak İçin Tıkla

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Eleştiri

Eleştiri: The Invısıble Man

Seher Kavut, The Invısıble Man filmini değerlendirdi.

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

Ünlü İngiliz yazar ve yayıncı H.G. Wells, eserinde zamanının çok ötesindeydi ve dünyaya aynı zamanda bilim adamlarının zihinlerini araştırmaya başlamaları için ilham veren, korkutan ve harekete geçiren hikayeler anlattı. Bu daha önce boş bir hayal ve fanteziden başka bir şey olarak görülmemişti. Tabii ki, Wells’in kağıt üzerindeki varsayımlarının tümü uygulanabilir değildir.  Çalışmalarından ödünç alınan bazı şeyler, en azından birkaç yüzyıl boyunca bilimle pek ilgisi olmayan boş hayaller gibi görünebilir, ancak yine de yazar bizi harekete geçirmeyi başarır, hayatta hiçbir şeyin imkansız olmadığına bizi ikna eder. Aynı zamanda Wells, izleyicilerini her anlamda, ne zaman nerde durulması gerektiğini bilme konusunda defalarca uyarır. Belirli bir fikre aşırı derecede kapılırsanız, zihni ele geçirebilir, saptırabilir ve bir kişiyi hiç de sağlıklı olmayan arzular tarafından yönlendirilen agresif ve öngörülemeyen bir makineye dönüştürebilir. Özellikle canlı bir biçimde, ünlü romanı Görünmez Adam’da hayalperest ve romantiklerin kontrol edilemez kötülük ve çılgın hırslar tarafından kademeli olarak düşüşünü gözlemleyebiliriz. 1897’de kitap raflarında boy gösteren Wells’in kitabı, herkesin çok doğru bir şekilde ve özel entrikalarla denemek isteyeceği en imrenilen özelliklerden birini tanımladığı için çok ses getirdi. Ve bilim adamları oybirliğiyle, canlı bir organizma ile benzer bir şey yaratmanın fiziksel ve teknik olarak imkansız olduğunu iddia etseler de, halk Wells‘in fikrini takdir eder, çünkü “Görünmez İnsan’ı” şüphesiz bir tür klasiğine dönüşür. Ve bu olumlu senaryo göz önüne alındığında, Görünmez Adam’ın er ya da geç ekranlarda görüneceği ve böylece Wells‘in romanının zaten geniş olan popülaritesini ikiye katlayacağından şüphe yoktu.

Görünmez Adam’ın daha ünlü varyasyonlarından biri, Universal Studios’un 1933 versiyonuydu. Kendi araştırmalarının ve hırslarının kurbanı olan, içinde yerleşik parlak bir bilim adamının imajının klasik olduğu ve dönüşüme hoşgörülü olmadığı ortaya çıkar. Bununla birlikte, sonraki nesiller, orijinal romandan kolayca çıkarılabilen tamamen beklenmedik, daha parlak ve daha öngörülemeyen motifleri görmek için hikayenin genişletilmesini, gizli anlamların araştırılmasını ve Wells‘in ortaya koyduğu anlamsal sınırlamaların üstesinden gelmesini talep eder. Bu bağlamda, John Carpenter, Paul Verhoeven ve Stephen Norrington gibi tanınmış yönetmenlerin katılımıyla yaratılan “Görünmez Adam”ın birden fazla reenkarnasyonunu görürüz. Confessions of the Invisible Man, The Invisible Man veya The League of Extraordinary Gentlemen filmlerin her biri efsanevi Wells temasına özel bir şey ekledi, ancak bu temelde çok daha ilginç bir şey yaratılabileceği açıktı. Ve Universal stüdyosunun yapımcıları, Görünmez Adam’ın kendisinin onurlu bir yer işgal ettiği klasik canavarların katılımıyla kendi Karanlık Evrenlerini kurmaya karar verdiğinde, hiç kimse popüler hikayenin yeni bir versiyonunun ilgi çekici bir fikirle geleceğinden şüphe etmedi. Bununla birlikte, “Mumya”nın göreceli başarısızlığı, Karanlık Evreni ölüm kalım eşiğine getirdi, ardından yapımcılar, biri 2020 olan yerel hikayelere odaklanan bir grup filmden tek bir tutarlı franchise oluşturmayı bırakmaya karar verir. 2020’nin “Görünmez Adam” filmi… Ve bize sunduklarına bakılırsa, bu çok doğru bir karar.

Ekranda sunulan hikaye bizi, parlak bir kariyere sahip kocası ve despotu Adrian Griffin’in (Oliver Jackson-Cohen) yaşadığı sözde “altın kafes”ten çıkamayan son derece mutsuz genç bir kadın olan Cecilia Cass (Elisabeth Moss) ile tanıştırıyor. Cecilia evden kaçmayı başardığında ve görünüşe göre güvenebileceği insanlarla tamamen yeni bir hayata başladığında, hayatında başka bir kabus döngüsü başlar. Ve en kötüsü, sofistike bir düşmana karşı mücadelesinde, yalnızca kendisine güvenebilmesidir, çünkü insanlar yalnızca gözlerinin gördüğüne inanma eğilimindedir. Ve Cecilia, hayatını mutlak bir kabusa dönüştürmek isteyen görünmez bir düşmanla karşı karşıya kaldığından, kahramanın özel önlemler alması ve sonunda ona istediğini verebilecek gergin, öngörülemeyen bir oyunu kazanmaya çalışması gerekecektir. 

Lee Whannell‘in filminin H.G. Wells‘in anlattığı olay örgüsünden oldukça uzak olmasına rağmen, eski gerilim ve endişe atmosferi hiçbir yere kaybolmaz. Tabii ki, orijinal roman bir bilim-macera kurgusuydu, ancak içinde çok fazla klasik korku, dedektif, drama vardı ve bu da Whannell tarafından kendi uyarlaması üzerinde çalışmaya başladığında fark edildi.  “Testere” ve “Astral”ın yaratıcılarından birinin çabalarıyla, atmosferik, orta derecede sert, gerçekten korkutucu ve aynı zamanda büyüleyici, merak uyandıran, gerekli anlarda nasıl tavizsiz ve sağlam olunacağını bilen bir film gördük. Son olarak, Görünmez Adam‘ın hikayesi pahalı bir gişe rekorları kıran kalıplardan uzaklaşır, yönetmen ve ekibinin daha belirgin adımlar atabileceği daha samimi, cesur bir çalışma haline gelir ve böylece filmden özel bir şey bekleyen izleyicilerin dikkatini çeker. Elbette Lee Whannell festivaller ve özel bir seçkin izleyici kitlesi için film çekmedi, kitlesel izleyiciler için ilgi çekici eğlenceler yaratmakla görevlendirildi ama The Invisible Man kesinlikle şaşırtıyor. Onunla şakalaşıyor, çünkü tek bir yanlış harekette, omurgasından aşağı bir ürperti inen dehşeti uyandırabilir. Klasik romanın bu versiyonu kesinlikle ilgiyi hak ediyor ve yaratılışına çok az para harcanması harika, bu da Wannell‘in ekibinin yaratmasına ve her seferinde büyük stüdyo yöneticilerinin yatırım yapılan milyonlar için endişelenen fikirlerine bakmamasına izin veriyor.

Mad Men ile tanınan Elisabeth Moss ve Jordan Peel‘in We Are filminin başrolde olduğu oyuncu kadrosu kesinlikle kazanıyor. Eğlence projelerinin ana karakterleri için en sıradan görünümden çok uzak olan Moss, gerçek dramatik yeteneği ve hikayenin havasını hissetme yeteneği sayesinde yine de kendi rolünü oynuyor. Kahramanı Cecilia sayesinde Görünmez Adam’ın hikayesini öğreniyor ve izleyip tartıştıktan sonra düşünülebilecek tüm olası sonuçları bir kenara bırakarak tüm dikkatimizi yalnızca onun bakış açısına yoğunlaştırıyoruz. Meslektaşı Oliver Jackson-Cohen, Moss‘un arka planında biraz kaybolur, ancak yönetmen Lee Whannell için çılgın şakalarının nesnesi olarak seçtiği kişilerin nasıl görünmez hissettiklerini ve nihayetinde neyin saygıyı hak ettiğini göstermek çok daha önemliydi. Görünmez Adam efsanesini yeniden canlandıran özlü, samimi ve gerçekten ilginç bir hikayeye hazır olun.

Seher Kavut

Okumaya Devam Et

Eleştiri

Eleştiri: Minari

Seher Kavut, Lee Isaac Chung imzalı Minari filmini inceledi.

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

“Minari veya Omezhnik ise yararlı, şifalı bir bitkidir. Asya’da özellikle Çin, Kore ve Japonya’da çeşitli kronik hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Doğulular bu bitkinin karaciğer ve mide için çok faydalı olduğunu iddia ederler.”

Her yıl, ana temanın insanların göçü olduğu daha çok film izlemeye başladık. Çoğunlukla, bu tür filmlerin çok fazla dramatik etkisi yoktur, dokunaklı bir şekilde sosyaldir. Bu filmler göçmenlerin ve yerli halkın kendilerinin doğrudan dahil olduğu daha küresel bir sorunu ortaya koyar. Ancak bu çoğunlukla Avrupa sineması için geçerlidir. Lee Isaac Chun’un “Minari“sine yaklaşırken, bu indie filminin yeni bir ülkede kalıp, oraya alışmakla ilgili olmadığını, aile gibi bir kavramın ne olduğuyla ilgili olduğunu hemen eklemek gerek. Bu film bir aile hakkındadır, uyum ve birliğin bir insanda nasıl en iyi niteliklere yol açtığı fikrini ortaya koyar.

Daha spesifik olarak Minari, bir süre Kaliforniya’da yaşadıktan sonra tek amacı yeni bir hayat inşa etmek için Arkansas’a taşınan Koreli bir ailenin hikayesini anlatır. Bir karavanları ve ailenin reisi Jacob’ın kendi çiftliğini kurmaya karar verdiği tarlaları vardır. Geçmiş yaşamdan her şeyi atan aile, doğanın koynuna yerleşir. Ve göçmenlerin diğer insanlarla nasıl geçindikleri, yabancı bir devletin kısır sistemiyle nasıl yüzleştikleri konusundaki sosyal çağrışımları burada görmeyeceğiz, hayır, film bu konuyla ilgili bir hikaye değildir. Elbette kahramanlar dış sorunlarla karşılaşırlar, ancak bu hikaye göründüğünden daha açıktır. Bu kahramanlardan bahseden Lee Isaac Chun, ailede belli belirsiz oluşan çatlaklardan bahseder.

Bir dereceye kadar “Minari“, çocukluğu benzer şekilde Arkansas’ta bir çiftlik ortamında geçen Lee Isaac’in biyografik bir yansıması olarak adlandırılabilir. Andrei Tarkovsky’nin en güzel anıların çocukluğumuzdan kaldığı fikrini miras bıraktığı gibi, Minari de Amerikalı yönetmenin filmine ne kadar hürmetle yaklaştığını tam olarak böyle gösterir. Diyaloglarla aktarılan tüm bu incelik, güneş ışınlarında yakalanan çocuksu duygular ve geleneksel bağımsız sinema şablonlarında boğulmasını engellerken filmi saran sadelik kendini daha iyi hissettirir. Koreli aileyi anlatının merkezine yerleştiren film, sadece ailenin korunmasını değil, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri gibi çok uluslu bir ülkede kendi kültürünün korunmasını da anlatır.

Filmin en hoş özelliklerinden biri, aile biriminin bütünlüğüne rağmen, tüm karakterlerin dini bir yönelim de dahil olmak üzere tamamen farklı görüş ve inançlara sahip olmasıdır, bu sayede hikaye orada olduğu gibi daha anlamlı, heyecan verici ve ilginç hale gelir. Sürekli bir fikir çatışması vardır. Ailenin babası yaptığı işe tüm ruhu ve bedeniyle inanır ve kararın doğruluğuna başkalarını da ikna etmeye çalışır. Eş, tam tersine, kendisine ve diğerlerine en iyi seçeneğin hala geri dönmek olacağına dair güvence vererek herhangi bir umut görmez.

İlk başlarda, film, yazarın sunumu ve üslup atmosferinin tanınabilir bir özgünlüğü ile modern Amerikan bağımsız dramasının ayak izlerini takip eder, ancak daha sonra film, bir torun ve bir büyükanne arasındaki eğlenceli bir çatışma ile gerçek bir Kore komedi melodramına dönüşür. Ancak sonunda film, sanki kaderin, aile ilişkilerinin gücünü ve kendine olan inancını test etmeye karar vermiş olması gibi iç karartıcı bir dramaya dönüşür. Elbette türlerin çeşitliliği filme, Kore sinemasının formatını daha çok anımsatan özel bir estetik kazandırır, ancak genel olarak bu film insan yaşamının aileyi, aşkı ve hayalleri etkileyen önemli yönleri hakkında iyi çekilmiş bir Batı çalışmasıdır.

Teknik bileşenden bahsetmişken, yapım oldukça mütevazı, ancak hikayenin kendisi ve ana karakterler son derece olumlu duygular uyandırdığı için sınırlı bütçe genel izleme deneyimini bozmaz. Filmdeki diyalogların neredeyse tamamının Korece olduğu, film Amerikan filmi olmasına rağmen, dilin önemini vurgulayarak kahramanların geçmişi (tarihi kökleri ve Kore kültürü) ile gelecekleri arasında net bir ayrım yapıldığını da eklemek gerekir. (Amerikan kültürü, Amerikan rüyası)

Ayrıca, hislerini bu aileyle anlatan Lee Isaac Chung, insanların, kültürlerin, ilgi alanlarının farklılığı fikrini de ortaya koyuyor. Birbirimizden farklı olmamız normaldir ve özellikle başka birinin ülkesinde kendimiz olmaktan korkmamıza gerek yoktur.

Minari“, olay örgüsü itibariyle küçük ama çocukluktan gelen hafif bir tadı olan, birbirine ne kadar birlik, beraberlik ve güvenin emsalsiz bir güce yol açtığını gösteren bir film. Lee Isaac, filmiyle bu kavramı aileyi sadece akrabaların ilişkisi ve birliği açısından değil, aynı zamanda kültürler ve milliyetler açısından da göstererek genişletiyor. Milletimiz ne olursa olsun hepimiz insanız ve herkesin geleneklerini geliştirme ve sürdürme hakkı vardır. Ve büyük olasılıkla, aile yuvasında, Lee Isaac Chung, günümüz dünyasındaki insanların birbirleriyle nasıl işbirliği yapması gerektiği imajını da ortaya koyuyor.

Seher Kavut

Okumaya Devam Et

Eleştiri

Eleştiri: The Father

Seher Kavut, En İyi Erkek Oyuncu ve En İyi Uyarlama Senaryo Oscar ödüllerinin sahibi The Father’ı kaleme aldı.

Yayınlandı

tarihinde

tarafından

The Father

“Tanrı bir kişiyi cezalandırmak istediğinde, onu mantığından mahrum eder.” 

Anthony Hopkins‘in kahramanı hayatında kınanacak bir şey yapmamış gibi görünüyordu, ancak Providence farklı ve metodik bir şekilde karar verir, adım adım yaşlı adamı zihinsel yönelim bozukluğundan dolayı kafa karışıklığı ve endişeye sürükler, bu da esas olarak oyun yazarı tarafından neredeyse tiyatral bir havada ve çok çarpıcı bir şekilde hissettirilir.

82 yaşındaki Anthony, Londra’daki dairesinde yalnız yaşar, kızı ise bu konuda çok endişelidir ve periyodik olarak yaşlı adam için bir hemşire bulmaya çalışır. Ancak yaşlı adam hayatında böyle bir müdahaleye karşıdır ve onunla her şeyin yolunda olduğuna inanır.  Bununla birlikte, aslında, Anthony’nin durumu bir yandan hızla kötüleşir ve bu da ilerleyen demans nedeniyle onu yavaş yavaş akıl sağlığından mahrum bırakmaya başlar.

Bu film, İngiliz tiyatrosunda başarıyla sahnelenen, elden geçirilmiş bir tiyatro oyunundan doğar. Üç kişilik oda prodüksiyonu (aslında filmde daha fazla oyuncu kullanılıyor, ancak aynı anda üçten fazla kişi asla aynı karede görünmez), tüm aksiyon bir dairenin duvarları içinde gerçekleşir. Tür “drama, komedi” olarak ilan edilse de bu filmde komik bir şey görmek neredeyse imkansızdır. Bu zor bir hastalık tarihidir, yalnız, mutsuz bir kişinin bilincinin yok oluşunun tarihidir. 

Teşhisi isimlendirmeden sadece hastalığın gelişiminde birbirini takip eden bir dizi aşamadan geçtiğini söyleyebiliriz. Birincisi, operatif hafıza başarısız olur, hasta daha önce ne olduğunu iyi hatırlar, ancak soruları cevaplayamaz, kahvaltıyı ne zaman yaptığı gibi. Ve yıllardır yaşadığı tüm anılar bir güne sıkışıp kalmış gibidir. Daha sonra hasta, ona yakın insanları tanımayı bırakır ve uzayda kaybolur(mekanlar tamamen birbirine girer). Hastalığın seyrine ani ruh hali değişimleri eşlik eder, sınırsız, motive edilmemiş eğlenceden öfke ve saldırganlık patlamalarına beklenmedik geçişler karakteristiktir. Bu geçişler aynı zamanda filmdeki “çizgi roman”ın da kaynağıdır. 

Bu inanılmaz derecede zor bir durum ve aynı zamanda yaşlılığın beraberinde getirdiği sonuçların size ve yakınınızdaki insanlar üzerindeki etkisi hakkında dürüst bir film.  Florian Zeller’in yönetmenlik yaklaşımı, bulanık gerçekliğin etkisinin elde edilmesindeki basitlikte dikkat çekicidir. Zamanın hassasiyeti filmin algılanmasında önemli bir rol oynar. Film, ilk başta gözden kaçabilecek önemsiz metaforik detaylarla iç içe geçmiş durumda ama bu küçük şeyler karakterlerin gelişiminde önemli bir rol oynar ve böylesine kafa karıştırıcı bir tuvalin şekillenmesine yardımcı olur.

Zeller‘in prodüksiyona yeni başlayan yönetmenden daha çok oyun yazarı olduğu gerçeği açıktır. Taktikleri biraz şematik ve çekingendir, araya girmeden kenardan izliyor gibi görünse de bu hikayenin dikkat çekici olmasını sağlar. Esasen bu senaryo, herhangi bir akıl hocası olmaksızın, neyi ve nasıl oynaması gerektiğini mükemmel bir şekilde anlayan mükemmel deneyimli oyuncular tarafından yönetiliyor.

Hikayeyi sunma tekniğinin hem inanılmaz derecede basit hem de aynı zamanda çok etkileyici olduğu aşikardır. Evinde büyüyen, yaşlanan ve hastalanan bir insanın gözünden filmin olayları bize gösterilir, ancak sevindirmekten ziyade fazlasıyla korkutucudur. Yakın zamanda konuştuğu kızı yerine, tanıdık olmayan bir kadın belirir, sonra biri saatini çalar ve sonra ana karakterin koltuğunda, bunu yapan belirli bir şüpheli adam vardır. Hayatınızda buna benzer bir şeyle karşılaştıysanız, ailenizden, arkadaşlarınızdan veya tanıdıklarınızdan biri bunama geçirdiğinde, filmde olan biteni hemen ilk ona işaretlemekte fayda var.

Her iki ana rol de Oscar kazananlar tarafından oynanır. Dünya sinemasının iki önemli ismi; Anthony Hopkins ve 2018 filmi The Favourite için imrenilen heykelciği alan Olivia Coleman. İlkinin oyunculuk çalışması şaşırtıcı değil, çünkü İngiliz yeteneğini uzun zamandır bilinen bir gerçek. Her zaman mükemmel yapmayı bildiği şeyi bir kez daha mükemmel bir şekilde yapar. Ancak bu sefer yıldızlar bir araya gelir ve böylece oyuncunun oyunu ona ikinci bir Oscar kazandırabildi. Coleman‘a gelince, onun rolüyle ilgili en sevilen şey, oyuncunun aşırıya kaçmaması, Hopkins‘i gölgede bırakmaya çalışmaması ve battaniyeyi kendi üzerine çekmemesi. Bunun yerine oyuncu, ekranda büyük bir başarı ile yaptığı sevgi dolu bir kızın imajını somutlaştırır.

Filmin ana teması Kral Lear’daki ile aynı çocukça nankörlüktür. Hopkins‘in neden bu film için harekete geçmeyi kabul ettiği anlaşılabilir(Kral Lear’ı oynadı ve Anthony’nin rolü Lear’ın rolüne benzerdir). Olivia Colman‘ın kahramanı, başarılı bir şekilde Cordelia gibi davranan Goneril’dir. Babasını sever ve yaşlı adamla empati kurar ama bunun bir çözümü yoktur. Piyasa ilkelerine dayalı bir toplumda yaşıyoruz. İktisat teorisi açısından hepimiz tüketiciyiz ve tüketici davranışı rasyonalite ilkesine ve fırsat maliyeti teorisine dayanır.  Herkes ebeveynlerin bakıma ihtiyacı olduğunu anlar, ancak alternatif bir zaman kullanma olasılığı vardır ve bazen tatile gidebilirsiniz. Bu kahramanımızın ise en sonunda kararı bu olur.

Anthony Hopkins sayesinde ise hikaye tamamen farklı bir seviyeye gider. Bu, en iyi olmasa da en iyi eserlerinden biridir. Karakterdeki tam çözülme, sizi olay örgüsünün içine daha da fazla sokar, bütün bir duygu gamını uyandırır ve finalde sizi sadece karşı konulmaz sonuçlar katmanıyla lekeler. Ruh hali açısından “Baba”, Mikael Haneke’nin muhteşem “Aşk” filmine benziyor. Yaşlıların yaşadığı zorlukları da ortaya koyan önemli bir tablo.

Tanıdık dünyanın yabancı ve düşmanca hale geldiği bir trajedi. Bu çok şiddetli ama gerçekçi bir film. Hopkins, bilinci değişmiş bir kişinin davranışını çok iyi aktarır. Şaşırtıcı, ancak gelecek vaat eden 82 yaşındaki bir çocuk, saygıdeğer oyuncuların performansını kıskandırabilecek yarım tonları yapar.

Filmin sonu gözyaşlarına sarılmak için ucuz hileler olmayacak, içinde yağmur, mezar ya da ana karakterleri ayıran bir çıkış treni olmayacak şekilde hazırlanmıştır. Sonunda, yapay drama geliştirmeleri olmadan bile trajik görünen varoluşun özünü keşfedersiniz. Olgun bir yaşlılığa kadar yaşamayı başarırsak, sonunda çaresizliğimizle hepimiz hayatın ilk yıllarındaki hatta aylarındaki kendimize benzer hale geliriz.

Seher Kavut

[rwp_box id=”0″]

Okumaya Devam Et
Sponsorlu İçerik

Popüler