İşin Kuralı / Ekrem Ergüder yazdı!

Genel

Ekrem Ergüder / Çerçeve

Hani bazı işyerlerinde duvara asılı çerçeveler vardır.

Sararmamış ama kirlenmiş, beyaz kağıda yazılmış ifadeler içerir. “Bu işyerinde” diye başlar ve  uyulması gereken kuralları alt alta sıralar.

İnsanlar o tür tabelaları, levhaları pek sevmezler.

Kurallar uyulmamak içindir vecizesi de böyle şeylerden çıktı galiba.

Oysa hepimiz her işin kuralları olduğunu biliriz, sevmesek de farkındayızdır.

İsteklerimiz, hayallerimiz, bazen tembelliğimiz bazen de özentilerimiz kuralları hiçe saymamıza yol açabilir. Ama en vahim olanı da kuralları bilmeden çiğnemektir herhalde. Bizim lisanımız dışında başka bir dilde olmadığını sandığım; “ben yaptım oldu” veya “aman nolucak ya” gibi kalıplar da buna dahil.

Sinema ve televizyonun da kuralları var. Ortak kuralları da var farklı olanları da.

Farklılıklar her ikisinin de kendi doğasından ve hedef kitlesinden kaynaklanıyor.

Mesela film izlemek için evden kalkıp gösterimin yapıldığı salona gitmeniz gerekiyor. Televizyon izlemek için ise evden çıkmanıza bile gerek yok, kumandanızın tuşuna basmak yeterli.

Peki ya televizyonda yayınlanan sinema filmleri? Kusura bakmayın artık onlara ben sinema diyemiyorum, orada yayınlandıkları anda artık sinema olmaktan çıkıp televizyonun malı oluyorlar kanaatindeyim.

Sinema filmi kendine özgü izlenme ortamında seyircisine ulaşır. Bir ritüel olarak sinema salonunda film izleme eylemi, sinemayı sanat olarak kabul ettiren meşruiyetin de temelidir.

Düşünsenize (hele hele kışın sıkı giyinip) uzaktaki sinema salonuna doğru yola çıkıyorsunuz. Belki sevdiğiniz insanlarla birlikte bu işi yapıyorsunuz. İzlemek için de para verip bilet alıyorsunuz. Yer gösterici biletinize bakarak size yerinizi gösteriyor. Oturuyorsunuz ve filmin başlamasını bekliyorsunuz. Film başlıyor ve başka hiçbir şeyle ilglenmeden (ortam zaten karanlık) tüm dikkatinizi filme vererek izliyorsunuz.

Televizyon mu?  Ne salonu, ne yer göstericisi, ne ritüeli? Çok arsızdır. Otobüs yazıhanesinde memlekete bilet alırken bile karşınıza çıkıverir. Göz ucuyla bakıverirsiniz.

Bu tür tespitlere devam etmek mümkün. Her işin kendine göre farklı özellikleri var. Bu özellikler o işi yaparkenki şartları ve ortamı da ister istemez etkiliyor, dolayısıyla işin kuralları da değişiyor.  Yeri gelmişken belirteyim televizyondaki alt disiplinler de farklı kurallara ve geleneklere sahip. Mesela televizyon haberciliği, televizyon programcılığının çok farklı bir dalı olarak kendi geleneklerini oluşturmuştur. Yazılı basın haberciliğinden de çok farklılaşmış kuralları vardır.

Biliyorum kurallardan bahsetmek can sıkıcı.

Ama bu işleri yaparken kurallara uymanın güzel bir yanı var.

Eğer kuralları öğrenip uygularsanız yaptığınız iş “iyi” oluyor.

Tabi hiç bir televizyon stüdyosunda, çekim mekanında veya film setinde işle ilgili kuralların  yazılı olduğu bir tabela göremezsiniz. En fazla, burada sigara içerseniz 62 lira ödersiniz filan yazar. İşin kuralları; ortalık yerlerde raslayamayacağınız, yolda bulamayacağınız bilgilerdir. Sonuçta ortaya çıkan ürünü seyirci olarak izleyeceksiniz ama ürünü izlemek o işin nasıl yapıldığıyla ilgili bilgileri içermeyecektir.  Sinema, televizyon kitaplarında da raslayamazsınız. Onlarda çoğunlukla işin hikaye kısmından bahsedilir. Bazı bilgilere rastlasanız bile uygulama ile ilgili anlatılanlar hep eksik kalacaktır.

İşte bu yüzden bu meslekte esas olan meslek içi eğitimdir. Usta çırak, öğretmen öğrenci ilişkisiyle başlayan ve daha sonra da (yine ustanın gözetiminde) kendi kanatlarıyla uçmaya başlayarak süren bir öğrenme süreci. Yönetmen-yönetmen yardımcısı, kameraman-kamera asistanı, montajcı-montaj asistanı, yapımcı-yapım asistanı vb. diye devam eder. Bu örgünün dışında nadiren de olsa başarılı olmuş insanlar tabiki çıkacaktır. Ama onlar da zaten eğer sorun yaşarlarsa işin yürüyüşü sırasında yine meslek içi eğitimle bilmediklerini öğrenmek zorunda kalırlar.

Sinema-televizyon bölümünde okuyan veya yeni mezun arkadaşların tepkilerini duyar gibi oluyorum. Boşuna okul okumadınız, işin altyapısına, kültürüne yönelik bir eğitim aldınız, merak etmeyin işe başlayınca ne demek istediğimi zaten anlayacaksınız.

Televizyon ve sinemanın meslek içi eğitim alarak yetişmiş insanlar gerektirmesi  tabii ki gençlere zorluk olsun diye uydurulmuş değil.

Hem sermaye, hem de emek yoğun bir iş kolunda maliyetlerin işi tesadüflere bırakmayacak kadar  yüksek olduğunu takdir edersiniz.

Bu sebepledir ki televizyon sektörüne yatırım yapmış büyük holdinglerin patronları meslekten yetişmedikleri, işin kurallarını bilmedikleri için profesyonellerin işine hiç karışmazlar. Çocukluk arkadaşlarına, dostlarına program yaptırmak gibi lüksleri olmağını çok iyi bilirler, hangi programı kim sunmuş, ne programa nasıl dekor yapılmış, hatta kaç para ödenmiş onların hiç umurlarında bile  değildir. Ama onlar asıl dönem sonu bilançosuyla, kar-zarar hesaplarıyla ilgilidirler. Bunu hesabını da profesyonelce, profesyonellere sorarlar.

Zaten yönetim biliminin de temel prensiplerinden birisidir; yetkiyi kullanan aynı zamanda işin sorumlusudur. Profesyonellere sorumluluk yüklemek yetmez, hevesli çocukluk arkadaşınız saçını boyatıp program yapma teklifiyle geldiğinde onu red edebilme yetkisini de vermeniz gerekir.

Yoksa dönem sonunda kime neyin hesabını soracaksınız?

Neyse bütün bunları ileride çıkacak olan “Hevesliler İçin Televizyonculuk” adlı kitabımda ayrıntılı anlatacağım zaten.

O yüzden boşverin bunları en iyisi sinemaya gidip güzel bir film izleyin. Ama izlerken bu sahneyi nasıl çektiler acaba diye düşünmeden de geçmeyin.

İyi seyirler.

Ekrem Ergüder

ekremerguder@gmail.com

https://twitter.com/ekremerguder

Sinefesto

Sinefesto

Admin at Sinefesto
Sinefesto 2011 yılında kurulan, Türkiye'nin en güncel sinema haber sitesidir.
Sinefesto

Latest posts by Sinefesto (see all)

Yorumlar

 

1 Yorum

  1. Bu kitabı merak ediyorum. Ne zaman? Ne zaman?

    Reply

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up