Gülün Bittiği Yer’den Kafes’e 12 Eylül’e Sağdan Bakmak

Manşet Serbest Kürsü

– Gülcan Tezcan yazdı –

1999 yılında İsmail Güneş‘in çektiği Gülün Bittiği Yer, 12 Eylül darbesini ‘sağ’ görüşlü bir yönetmen eliyle, toplumsal şiddetin kökenleri üzerinden okuyan bir film olarak seyirci karşısına çıkmıştı. Darbeyi ‘sağ’dan gören ‘ilk’ film olma iddiasındaki Kafes ise yıllardır solcu yönetmenlerin elinden çıkan darbe filmlerinde kötülenen ülkücüleri aklamak ve vatanseverliklerinin altını çizmek için çekilmiş bir yapım.

Lütfü Şehsuvaroğlu’nun romanından Bektaş Topaloğlu’nun senaryolaştırdığı Kafes, bugün gösterime giriyor. 12 Eylül darbesini ilk kez ülkücüler gözüyle anlattığı iddiasıyla tanıtımı yapılan film, Ankara Ulucanlar Cezaevi’nde yaşanan işkenceleri de beyazperdeye taşıyor.

 

Galasında MHP’den BBP’ye ülkücü hareketin taraflarını bir araya getiren Kafes‘ten uzunca bir zaman önce sansürlenmek istenen film, gösterime girdiğinde de pek çok tartışmaya yol açmıştı. İşkence sahnelerinin sıklığı, işkence sırasında mehter dinletilmesi gibi eleştirilere rağmen Güneş, kimi zaman sembolik bir anlatımı kimi zaman da alabildiğine çıplak ve can yakıcı gerçekliği kullanarak 12 Eylül darbesinin ruhlardaki tahribatını, gencecik insanların hayatında nasıl savrulmalara yol açtığını anlatmıştı.

Kafes ise yıllardır solcu yönetmenlerin elinden çıkan darbe filmlerinde kötülenen ülkücüleri aklamak ve vatanseverliklerinin altını çizmek için çekilmiş bir yapım. Bunu yaparken de solcuların çektiği filmlerin aksine karşı tarafı toptan yerin dibine batırmak yerine aslında karşıt görüşteki gençlerin darbeci dikta tarafından nasıl kullanıldığını hikâye etmeye yoğunlaşıyor. Şefik Onatoğlu’nun canlandırdığı ülkücü gençlerin lideri İhsan Başkan’ın Muhsin Yazıcıoğlu olduğu çok açık. Zaten darbe sonrası Mehmet Sipahi ile saklandıkları Tacettin Dergahı’nın mezarlığında ‘Bizi buraya gömerler mi gardaş?’ sorusu da seyirciyi fazlasıyla hüzünlendiriyor.

İhsan başkan etrafındaki gençleri tıpkı filmin ana karakteri Mehmet Sipahi gibi sabra, itidale davet ediyor sürekli. Çıkardıkları dergide de fikri bir kavga veriliyor ama şiddet hiçbir biçimde onaylanmıyor. Buna karşılık ülkücü grup içinde ‘dış mihraklar’ın yönlendirdiği kimi isimler, filmin başında solcu öğrenciler tarafından vahşice öldürülen Dursun Önkuzu’nun intikamı için fırsat kolluyor. Liderlerinden habersiz kahvehane tarayan aynı kişiler böylece ülkücü hareketi de kirli tezgahın içine çekmiş oluyor.

Vatan ve birlik vurgusu

Filmin ilk sahnelerinde sağ ve sol görüşlü gençlerin birbirlerine ideolojik tavır almalar ve yönlendirmeler yaptıkları sahneler doğrusu 1990’lı yılların filmlerindeki laf kalabalığına maruz kalacağımız endişesine yol açsa da bu durum çok uzun sürmedi. Ama uzun diyalogların yerini bu kez filmin light motifi olan aşk hikayesini besleyen Niyazî Mısrî şiirleri aldı. Solcuların 12 Eylül filmlerindeki kaba, cahil, kültürsüz ülkücü imajını kırmak üzere şiir yazan, naif, aşık ülkücü abi karakterini ikame etmeye çalışan filmdeki Mehmet Sipahi karakteri, aynı zamanda bir mahallenin etrafındaki gençleri koruyup kollayan delikanlısı olarak da resmedilmiş. Zaten filmdeki tek ünlü ve tanınmış isim de ‘Mehmet Sipahi’ rolündeki İsmail Hacıoğlu. Bir de Mehmet Sipahi ile aynı dergide çalışan ‘Seçkin’ karakterinde Nefes:Vatan Sağolsun ve çeşitli dizilerden tanıdığımız Turgay Atalay tanıdık geliyor.

Yakın zamanda vizyona giren en taze 12 Eylül filmlerinden Kanlı Postal ile kıyaslandığında ortalama seyirciyi memnun edebilecek bir yapımla karşı karşıyayız. Ancak yine de hikayenin zayıflığı, solcu gençlerin, sol hareketin çok karton ve karikatürize tipler olarak çizilmiş olması, hapishane ve işkence sahnelerinde etkinin azlığı, bazı karakterlerin hikayelerinin belki de ikinci filme bırakıldığı için yarıda kalması Kafes‘in eksileri olarak bir kenarda dursun.

Kafes‘in bugüne belki de en önemli sözü çatışma ortamına itiraz ederek ‘vatan sevgisine’ vurgu yapması. Ancak nedendir bilinmez solcular karşısında duyulan ‘kompleks’ filme fazlasıyla yansımış. Olsun bu da bir aşama, diyenler tarafından izlenilebilir…

 

Yorumlar

 
Sinefesto 2011 yılında kurulan, Türkiye'nin en güncel sinema haber sitesidir.

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up