Dünyaya Ron Fricke’nin Gözünden Bakmak

Manşet

husna-karanfil

Belgesel film takipçilerinin saygı ve hayranlıkla izlediği Ron Fricke, yaşadığımız âleme birçoğumuzdan farklı bakan ve belgeleyen bir yönetmen.  Adını ilk olarak Godfrey Reggio şaheseri  “Koyaanisqatsi” ile duyuran Fricke, kayıtlarını alâmet-i fârikası olan “time-lapse photography” tekniğiyle oluşturuyor; hani muhteşem görüntüler içeren  yapımlar  için “tablo gibi ” tanımını kullanırız ya, kendisinin işleri bu tanıma tam mânâsıyla uyuyor!

“Koyaanisqatsi”de görüntü yönetmeni olarak harika kareler sunan Ron Fricke akabinde üç önemli ve güzel yapıta imzasını atmış bulunuyor:

Chronos

Baraka

Samsara

Ron.Fricke.Mark_.Magidson4

1985 yapımı “Chronos” diğerleri kadar bilinmiyor, çok da ünlü sayılmaz kardeş filmlerin yanında. Ama özellikle de târihe ve târihî mekânlara ilgi duyanların büyülenerek izleyeceği kareler içeriyor: Stonehenge’den Luxor’a, Ebu Simbel’den antik Roma’ya birçok yer-eser içeriğinde arz-ı endâm ediyor… Ayrıca son karelerde görüntülerin akışı/deveranı da evreni ve dünyanın dönüşünü mükemmel temsil ediyor.

Baraka0050

1992 yapımı “Baraka” ise kültleşmiş yapımlar arasında hakkıyla yer alıyor.

Filmde derinden derine homurdanan kraterler, dağların doruğunda deniz gibi dalgalanan bulutlar, milyonlarca yıla tanıklık etmiş dağlar ve şekil şekil kayalar, yanan petrol kuyuları, modern hayatın içinde oradan oraya durmamacasına koşturan insan seli, onca yoksulluğun ortasında gözlerinde pırıltılarla çocuklar, teknolojik olarak ilerleyen, ama insani konularda duyarsızlaşan toplum, çeşitli dinlerin ibadethânelerinden ve ibadetlerinden kareler (örneğin Türkiye’den Ayasofya ve Galata Mevlevîhânesi, Suudi Arabistan’dan Mescid-i Haram, vs. vs.) büyüleyici bir şekilde akıyor; lâkin içlerinde en çok Kalküta’da, çöp dağları arasında rızıklarını arayan insanlar/çocuklar izleyeni etkiliyor. Tabii bunda o karelerin fonunda çalan Dead Can Dance şarkısı “The Host of Seraphim”in de payı büyük…

samsara

Ve “Samsara”…

Ron Fricke 2011 yapımı son şaheserinde kendini de aşıyor; daha önceki işlerini seyreylemiş, büyülenmiş, hayran kalmış olanları apayrı bir şekilde etkiliyor.

İsmiyle müsemmâ Samsara, aynı kardeşleri gibi, dünyanın güzelliklerini anlatabilmek için sözlere ihtiyaç duymuyor. Lâkin içeriğindeki bazı kareler diğerlerinden daha çarpıcı: özellikle de savaşın ve silahlanmanın zararlı sonuçlarını ürpertici bir şekilde gösteriyor.

Belgeseldeki Çin, Endonezya, Gana, hattâ tüm afrika görüntüleri, tıpkı “Baraka”da olduğu gibi, yaşadığımız yere ve şartlara binlerce kez şükretmemizi sağlayan insan manzaralarıyla dolu. Filistin’deki karelerde ise Gazze’yi bölen utanç duvarını da görüntülemiş Ron Fricke. Lâkin akabinde ihtişamla yükselen Kubbet-üs-Sahra yerine Mescid-i Aksa’yı gösterseymiş keşke.

Belgeselde ne yazık ki bazı uygunsuz görüntüler de var. Ama, dünyanın binbir hâlini temâşâ ettirdikten sonra Sultanahmet Camii giriyor kadraja ve o karelerde başlayan ezana müteâkiben Mescid-i Haram ve tavaf görüntüleri giriyor devreye; mübarek beldeyi özleyenleri, onun uzağında İstanbul’un mânevî atmosferiyle teselli bulanları tavafın benzersiz huşûsu sarıyor; sırf o geçiş ve o kareler için, o müthiş ezan ziyafeti için, Beytullah’ın o muazzam  görüntüsünü gözlerimizle buluşturduğu için yönetmene ayrı bir saygı duymamak mümkün olmuyor!

Soundtrack tutkunları için kaçınılmaz not: belgesellerin fonunu süsleyen ve o kareleri daha bir etkileyici hâle getiren müzikler Michael Stearns imzalı, ama “Baraka” ve “Samsara”nın fonunda Lisa Gerrard da yer alıyor; yani bu iki yapım bu açıdan da ayrı bir değerli.

Yanısıra Samsara’da iki ayrı soundtrack var ki, onlar da ayrı bir dikkate değer:

Kilauea yanardağının öfkesini kustuğu karelerde fonda çalan Vidia Wesenlund – Byssan lull, koka kittelen full

Ve Afrika görüntülerinin fonundaki Ayub Ogada – Kothbiro.

Dünyaya bambaşka bir açıdan bakan Ron Fricke’nin yapımları anlatılmaya ihtiyaç duymuyor, güzelliğini her göze ayrı bir şekilde sergiliyor, zaten anlatmak için ne denirse dersin kâfi de gelmiyor vesselâm!

Filmin set fotoğrafları için tıklayın!

Yorumlar

 

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up