Bir Film Nasıl Okunur?

Manşet Türkiye

Zaman gazetesinin Pazar ekinde bugün yayınlanan bir röportajda son zamanlarda oldukça sık duymaya başladığımız  “Film Okumaları” ile ilgili güzel bilgiler yer alıyor. Türkan Uymaz’ın İhsan Kabil ile gerçekleştirdiği bu röportajı sizlerle paylaşıyoruz…

————————————————————–

Film deyip geçme!

…Sinema meraklıları her hafta bir araya gelip, bir film seyrediyor; bitince de kıyasıya eleştiriyor. “Bir film neden okunur, okuma nasıl yapılır?” sorularının cevabı Sinema Eleştirmeni İhsan Kabil’de saklı…

Film seyretmeyi seviyor, tartışmaktan çekinmiyor hatta serbest uçuştan korkmuyorsanız buyurun film okumalarına! Yanlış anlamadınız, mevzumuz sürekli okumanın gereğinden dem vurulan kitaplar değil bu defa, filmler… Son yıllarda sıkça duyar olduk film okumalarını. Vakıflarda, kültür merkezlerinde, üniversitelerde, liselerde moda haline gelse de; tecrübeliler bu okumaları eskiden beri düzenler, adına da ‘film değerlendirmesi’ derlerdi.

Film neden okunur, nasıl okunur? Evde sinema keyfinin sırrı ne? Sinemaya giderken neye dikkat etmeliyiz? Bütün bu soruların cevabını Star Gazetesi sinema yazarı İhsan Kabil’den dinledik. Sinemaya dair her şeydi aslında konumuz; kaliteli ve gişe kaygısız film, beğeni, eleştiri, alt yazı ve daha fazlası…

İhsan Kabil’in sinemaya ilgisi çok küçükken başlamış. Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü’nde okurken, okulun Sinema Kulübü’nde etkinliklere katılma imkânı bulmuş. Sonraları daha fazla sarılmış sinema konusuna. Gelişim Sinema, Gösteri ve Sinema gibi dergilerde tercüme, derleme ve film eleştirileri yayımlanmış. ABD’de aynı dalda yüksek lisans yapmış. İstanbul’a dönünce yolu Bilim ve Sanat Vakfı’na düşmüş, burada sinema seminerleri düzenlemeye başlamış Kabil.

O sıralarda bir de Kanal 7’de, Ayşe Şasa ile birlikte film yorumları, sinema eleştirileri yazarak geliştirmiş kendini. Uzun bir süre Büyükşehir Belediyesi’nin sinemayla ilgili etkinliklerini düzenlemiş. 1994 yılından bu yana Bilim ve Sanat Vakfı’nda (BİSAV) film okumaları yaptırıyor. Sinema atölyesinde ders veriyor.

Sinema atölyeleri artıyor

Sinema meraklılarına özel düzenli olarak her hafta bir film gösteriliyor BİSAV’da. Yerli ve yabancı filmlerden oluşan karma bir liste hazırlanıyor. Bir film seçiliyor, seyrediliyor hep birlikte. Bitince kıyasıya eleştiriliyor, uzun uzun tartışılıyor. Kabil, genç neslin sinema konusunda çok şanslı olduğunu ifade ediyor. Çünkü artık imkânlar çok daha iyi, sinema atölyelerinin sayısı her geçen gün artıyor. Amaç, filmin asıl dünyasını anlamak, ondan ders çıkarmak… Cevabı aranan sorular: Bu film neyi anlatıyor? Sinema dili açısından ne tür özellikler taşıyor? Nasıl bir konuya değiniyor? İnsana dair ne söylüyor? Hangi kültürel değerleri taşıyor?

Filmi okumaya başlamadan önce seçiminin titizlikle yapılması gerektiğini vurguluyor her fırsatta Kabil. Kendisi de sinema klasiklerini, sinema tarihine geçen filmleri seçiyor. Sessiz sinema döneminden başlayıp bugünlere kadar geliyor bu filmler. Daha çok dünya sineması örneklerinden oluyor; Batı, Doğu fark etmiyor. Dikkat edilen en önemli ayrıntı; ‘bizi nasıl zenginleştirir’ meselesi… Seçtiği filmde iyi bir sinema dili arıyor Kabil. Senaryo kurgusunun iyi seçilmiş ve akıcı olmasına özen gösteriyor.

Film nasıl okunur?

Film okumalarının asıl adı ‘film değerlendirme’ Kabil’e göre. Bunu ikiye ayırıyor. Biri, seyrettikten sonra tartışmaya başlama: ‘Bu film neyi anlatıyor? Konu sahici bir konu mu? İnsanı nasıl tasvir ve temsil ediyor? Ayrıca bunu nasıl bir sinema diliyle anlatıyor?’ sorularının cevabı tartışılıyor öncelikle. Filmin konusu değerlendiriliyor. Konunun nasıl anlatıldığına bakılıyor. Bütün bunlar yaklaşık bir saat sürüyor.

İkinci okuma tavrı ise filmi bir kere izledikten sonra ikincide durdurarak izleme: Böyle sahne sahne ilerlemek mümkün. Kabil’e göre, asıl film okuması bu aslında. Tabii toplamda beş saate yakın sürüyor. Sinema meraklıları, bu yüzden birinci yöntemi uyguluyor. Nadir de olsa ikincisi tercih ediliyor. Kabil, filmi okumanın gerekliliğini şöyle ifade ediyor: “Film dünyası, hayatımızın bir benzeri aslında. Gerçeklikle oynanıyor bir nevi. Sinema, teknolojinin tesiri altında ama biz o albeniye sürüklenmiyoruz. Özünü keşfetmeye çalışıyoruz. Bizi kemale erdirdiği pencereden bakıyoruz sinemaya.”

Bir film yeter, ruhu beslemeye!

Film okuması yapmak için herhangi bir yere gitmek gerekmiyor. Film keyfinden sonra da evin fertleriyle okunabiliyor bir film. Ama film seçiminde özenilmeli. Kabil’in seçim konusunda bazı tavsiyeleri var: “Ruhumuz bir açılım peşinde, her şeyden çabuk etkileniyor. Bu yüzden seçtiğimiz filmler, insanı merkeze alan, daha yalın, sade ama hep manevi bir halin etrafında oluşan filmler olmalı. İyimser teması olan filmler seçilmeli. Ruhu beslemeli.” Bir de şunu vurguluyor: “Her iyi seyirci, güçlü bir eleştirmen olabilir. Filmin satır aralarını okumak lazım…”

“Bazı şeyler perde arkasında kalmalı”

İhsan Kabil, bir film kurgusunun yanı sıra estetik özelliklerine, anlatım şekline de önem verilmesi gerektiğini hatırlatıyor: “Sinema göstermeci bir sanat dalı, ifşa eden, teşhir eden… Ölçülü olmak lazım. Her şeyi bire bir gösterdiğinizde sanat ruhuna aykırı hareket etmiş oluyoruz. Onu aksesuarlarla, edebi sanatlarla süslemek gerekiyor. Soyutlamak, çağrışımlarla, göndermelerle ilerlemek ama yalın gerçekliği de göz ardı etmemek gerekiyor. Bu durum sinemayı daha üst bir dile ulaştırır.”

Nerede film okuyabiliriz?

Kabil, film okumalarının pek çok yerde düzenli bir şekilde yapıldığını söylüyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür AŞ’nin okumaları Taksim’de Atatürk Kitaplığı’nda yapılıyor. Son dönemlerde pek çok belediye, kültürel etkinliklerine film okumalarını da ekledi. İnsan ve Medeniyet Hareketi (İMH), okumalara katılabileceğiniz mekânlardan biri. Belediyelerin gençlik merkezleri, film gösterimi ya da okuması yapıyor belli aralıklarla; internet sitelerinden takip etmek gerekir. Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi’nde her hafta bir yazar veya bir şair eşliğinde bir film gösterimi ve ardından okuması yapılıyor. Ancak şu sıralar tatilde, mart ayında programlar yeniden başlayacak.

Türkan Uymaz / Zaman

Yorumlar

 
Sinefesto 2011 yılında kurulan, Türkiye'nin en güncel sinema haber sitesidir.

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up