Béla Tarr İstanbul’a Geliyor

Festivaller Manşet Türkiye
Béla Tarr İstanbul’a Geliyor

Bu yıl 5. yaşını kutlamaya hazırlanan Uluslararası Boğaziçi Film Festivali, 17 Kasım’da başlıyor! Türkiye ve dünya sinemasının en yeni örneklerini İstanbullu sinemaseverlerle buluşturacak festivalin bu yılki onur konuğu ise, yaşayan en önemli yönetmenlerden Macar usta Béla Tarr olacak. 17-26 Kasım 2017 tarihleri arasında düzenlenecek festivalin adına özel bir retrospektifle ağırlayacağı Tarr ayrıca, festivale özel bir masterclass da verecek.

 

Uluslararası Boğaziçi Sinema Derneği ile İstanbul Medya Akademisi tarafından ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün katkılarıyla düzenlenen Uluslararası Boğaziçi Film Festivali, bu yıl 5. yaşını kutlamaya hazırlanıyor. 17-26 Kasım 2017 tarihleri arasında gerçekleşecek ve Türkiye ve dünya sinemasının en yeni örneklerini İstanbullu sinemaseverlerle buluşturacak festivalin onur konuğu ise, Macar sinemacı Béla Tarr olacak.

 

1979’da yönettiği “Családi tüzfészek / Family Nestten başlayarak “Kárhozat / Damnation (1988), bir çok sahnesini gerçek zamanlı çektiği, yedi buçuk saat süren “Sátántangó(1994), Werckmeister harmóniák / Werckmeister Harmonies (2000), A londoni férfi / The Man from London (2007) ve sinemaya veda filmi A torinoi lo / The Turin Horsea (2011) dek onlarca başyapıt üretmiş Béla Tarr, hiçlik, var oluş, yok oluş temalarından vazgeçmeyen sinemasıyla yaşayan en önemli yönetmenler arasında yer alıyor. Uzun plan sekansları, László Krasznahorkai elinden çıkma senaryoları, Mihaly Vig imzalı eşsiz müzikleri, Erika Bók, János Derzsi gibi fetiş oyuncuları ve neredeyse her filminde kendisi ile birlikte yönetmen koltuğuna oturan eşi Ágnes Hranitzky’den aldığı destekle çektiği her film eleştirmenlerce başyapıt sayılan Tarr, yapıtları ve yaklaşımıyla Gus Van Sant’tan Jim Jarmusch’a, pek çok çağdaş bağımsız sinemacıyı da etkilemiş bir yönetmen.

 

Bu yıl Uluslararası Boğaziçi Film Festivali‘nin bir retrospektifle ağırlayacağı Béla Tarr, festival tarihlerinde İstanbul’da olacak ve festivale özel bir masterclass verecek.

Béla Tarr

Bela Tarr Kimdir?

Béla Tarr, Macaristan’ın güneyindeki Pécs şehrinde doğdu fakat Budapeşte’de büyüdü. Hem annesi hem de babası tiyatro ve sinemayla yakından ilgiliydi. Babası sahne tasarımcısıydı. Annesi ise 50 seneden daha fazla tiyatrolarda suflör olarak çalıştı. Annesi, Tarr 10 yaşındayken onu, Tolstoy’un İvan İlyiç’in Ölümü adlı eserinin televizyon filmi uyarlaması için Macaristan Ulusal Televizyonu’nda yapılacak seçmelere götürdü ve Tarr burada bir rol kaptı. Tarr, Miklós Jancsó’nun filmi “Szörnyek évadja” dışında bir daha aktörlük yapmayı denemedi.[1] 16 yaşında çektiği amatör filmlerle, sinemaya olan ilgisini farketmeye başladı. Yaptığı amatör filmler belgesel olmak üzere çoğunlukla Macaristan’daki işçilerin veya fakir insanların hayatlarını konu ederdi. Her zaman felsefe ile uğraşmak istediğini söyledi ve film yapmayı bir çeşit hobi olarak gördü. Ancak, çektiği 8 mm’lik kısa filmlerinden sonra, Macaristan Hükümeti üniversiteye devam etmesine izin vermedi ve Tarr film üretmeyi sürdürmeyi seçti.

Kariyeri

İlk uzun metrajlı filmi Családi tűzfészek’i 1977 yılında 22 yaşındayken çekti. Filmdeki oyuncu kadrosunu, yerel halktan seçilen ve profesyonel aktör olmayan insanlar oluşturdu. Filme sadece “dostluk” için katıldılar ve hiçbiri film için ücret almadı. Tarr filmi toplam 6 günde çekti. Eleştirmenler filmde John Cassavetes’in yönetmenliğinden etkiler bulduğunu söyleseler de, Tarr Családi tűzfészek filmini çekmeden önce Cassavetes’in hiçbir filmini izlemediğini söyledi. Film 1979 yılında yayınlandı. Ufak tefek değişiklikler dışında tarzını aynen devam ettirerek Szabadgyalog ve Panelkapcsolat filmlerini çekti. Panelkapcsolat, başrollerinde profesyonel oyuncuların oynadığı ilk filmidir. 1982’de çektiği William Shakespeare’in Macbeth adlı eserinden uyarladığı televizyon filmi Macbeth sadece iki sahneden oluşmuştur. Birincisi giriş kısmı olarak 5 dakika, ikincisi ise 67 dakikadır.

İlk dört uzun metrajlı filminin senaryosunu kendisi yazan Tarr, Őszi almanach filminden sonra, Macar yazar László Krasznahorkai’yle birlikte Kárhozat filminin senaryosunu yazdı. Krasznahorkai’nın Sátántangó romanının sinema filmine uyarlama tasarısı 7 seneyi aşkın bir süre sonucunda gerçekleşti. 450 dakikalık film 1994’te beğenilere sunuldu. Susan Sontag Tarr için, modern sinemanın kurtarıcılarından biri demiştir ve her sene bir kez Sátántangó’yu izlemekten memnun olduğu dile getirmiştir. Sátántangó’dan sonra 1995’te 35 dakikalık Utazás az Alföldön adlı filmini bitirdi. 5 senelik bir sessizlikten sonra 2000 senesinde Werckmeister Harmóniák filmini çekti. Zaman zaman zor şartlar altında çekilen film, eleştirmenler tarafından gayet sıcak karşılandı. Daha sonra Georges Simenon’un aynı adlı romanından uyarladığı A Londoni férfi’yi yaptı. Filmin 2005’in Mayıs ayında Cannes Film Festivali’nde gösterilmesine karar verildi fakat filmin yapımcılarından biri olan Humbert Balsan’ın 10 Şubat 2005 tarihinde intihar etmesi sebebiyle bundan vazgeçilmişti ve bu olay filmin diğer yapımcıları arasında, filmin finansmanını etkileyeceği nedeniyle tartışmalar yarattı. Filmin galası 2007 Cannes Film Festivali’nde yapıldı ve 2008’de dünyaya yayımlandı.

Bundan sonra Tarr, kendisinin son filmi olacağını söylediği A torinói ló isimli film projesinin üzerinde çalışacağını açıkladı. Film 15 Şubat 2011’de Almanya’da Berlin Uluslararası Film Festivali’nde gösterildi ve daha sonra birçok festivalde daha gösterilerek diğer ülkelerde yayımlandı.  Tarr, bu filmle 2011 Berlin Uluslararası Film Festivali’nde biri Jüri Büyük Ödülü olmak üzere tam 2 ödül aldı.

Filmlerinin müzikleri genellikle (toplamda 9 tanesi) Mihály Vig tarafından bestelenmiştir. Vig’le birçok alanda işbirliği yaptığı gibi, Sátántangó dahil birkaç filminde başrollerde oynatmıştır.

Yorumlar

 

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up