Baba Bizi Dinliyorlarmış

Eleştiri Serbest Kürsü

erkam-bulbul-1

Attığınız her mailin, yazdığınız her kelimenin, izlediğiniz her fotoğrafın kayıt altına alındığından bahsediyoruz. George Orwell’in 1984’ü gerçek. Hem de özgürlüklerine methiyeler düzdüğümüz Amerika’da.

Birkaç yıl önce telefonların dinlenmesi konusu ilk gündeme geldiği zamanlarda babamla telefon konuşması yaparken ‘baba bizi dinliyorlarmış ha, ona göre konuş’ dediğimde; babam ‘dinlesinler oğlum bir iki Allah kelamı duyarlar’ demişti. Tabi bu konuşmalar ütopik bir olayın şakasıydı. Evet, hepimiz birilerinin dinlendiğini biliyorduk da kim bizi neden dinlesin diye düşünüyorduk. Öyle değilmiş o. Hepimizi dinliyorlarmış. İstanbul Film Festivali’nde gösterime giren (24 Nisan’da da vizyona girecek olan) ‘Citizenfour’ belgeseli de kanıtı oldu bizim için. Hem de Oscar ödüllü bir belgesel.

Amerikalı gazeteci ve yönetmen Laura Poitras tarafından yapılan belgesel Amerika’nın yasa dışı dinlemelerini ifşa eden Edward Snowden adlı bir Ulusal Güvenlik Dairesi (NSA) çalışanının Laura Poitras’a dinlemeler konusunda yolladığı şifreli mailler, sonrasında Hong Kong’da bir otel odasında geçen röportajlar ve olayın ifşası sonrası devam eden süreci anlatıyor. The Guardian muhabiri gazeteci Glenn Greenwald’ın Snowden ile yaptıkları röportajlar kayıt altına alınmış. Snowden’ın olayları ifşa etmesi, sonrasında Amerika’nın onu hedef tahtasına oturtması ve Rusya’ya iltica etmesine kadar geçen süreç zaman zaman bir gerilim filmini andırıyor.

Citizenfour

Bu haftanın heyecanla beklediğim yapımıydı Citizenfour. Steven Soderbergh gibi bir ismin uygulayıcı yapımcısı olduğu ve Oscar almış bir belgesel olarak büyük umutlar beslemiştim belgesel adına. Fakat beklediğim kadar şaşırtıcı olmadığını söyleyebilirim. Genel olarak gerilimli bir havada ilerlese de bazı kısımlarında özellikle hikâyenin akmaması sıkıcı bir hal aldı. Snowden’in anlattığı oldukça önemli şeyler var. Fakat detaylarına girmeden kabaca geçip gidiyor. Bunlar ortalama komplo teorisi üreten arkadaşlarımızın da sıkça bahsettiği şeyler. Aslında bir kısmını biz de gayet iyi biliyoruz. Google’a yazdığın her şey kayıt altında. Ya da tüm maillerin. Bunların üst düzey şifrelere sahip olan bir NSA çalışanı (aynı zamanda Amerikan istihbaratı CIA için de çalışmış) tarafından ifşa edilmesi ise çok büyük bir olay. Fakat belgesel bu anlamda çok fazla Amerika ve Amerikan halkı özelinde kaldığı gibi girmesini beklediğimiz detaylardan da kaçınıyor. İşlenen konu ve anlatılan olaylar aslında dünya ölçeğinde nasıl izlendiğimiz konusunda da bize çok önemli şifreler veriyor.

Ülkemiz için de dinleme ve kayıt altına almaların büyük gündem olduğu son iki yılda yok canım o kadar da dinlememişlerdir tayfası için ‘dinlemişler abi, dinliyorlar da hala’ diye gönül rahatlığıyla konuşabilirsiniz. Attığınız her mailin, yazdığınız her kelimenin, izlediğiniz her fotoğrafın kayıt altına alındığından bahsediyoruz. George Orwell’in 1984’ü gerçek. Hem de özgürlüklerine methiyeler düzdüğümüz Amerika’da.

Belgeselin sinematografik tarafı anlattığı konunun hep arkasında kalacak. Sansasyonel konular anlatan belgesellerde böyle olması da oldukça normal. Ben de belgeseli izledikten sonra zihnimde uyanan ilk soru şu oldu: Ülkemizdeki dinlemelerin taşeronları malum paralel ekip mi? Çünkü belgeselin içerisinde dinlemelerin taşeron şirketler üzerinden yapıldığından birkaç kez bahsediliyor. Bilmeden, görmeden konuşmak, suçlamak kolay da böylesi bariz durumlar göz önüne geldiğinde artık o kadar da değildir dediğiniz şeyler için şüphe duymak zorlama bir çaba haline geliyor.
Tüm bu olayları ifşa eden Edward Snowden Rusya’da geçici ikametle yaşıyor. Yönetmen can korkusuyla Berlin’e yerleşmiş. Amerika ise olayı çoktan kitabına uydurmuş bile.

Buradan babama bir kez daha sesleneyim: Baba bizi dinliyorlarmış!

twitter.com/merkamb

Diriliş Postası / 19 Nisan 2015

Yorumlar

 
İstanbul Üniversitesi Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji mezunu Muhammet Erkam Bülbül çeşitli dergi ve gazetelerde de gezi, fotoğraf ve sinema yazıları yazmaktadır.

Yorum yazın

Lütfen gerekli tüm alanları doldurunuz. *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Lost Password

Sign Up